Czy Polacy lubią śmiać się z samych siebie? Podobno z samych siebie nie lubią, ale za to chętnie śmieją się z innych. Niezmiennie i w każdym niemal momencie śmieją się z siebie bohaterowie książki "Przed górami, przed lasami…" Piotra Rowickiego (2005, Rajski Ptak). Sam narrator chętnie wyśmiewa także postaci zebranych tu jedenastu opowiadań. Tym razem przez pryzmat ironii przyglądamy się polskiej wsi i jej mieszkańcom, tu najczęściej gburowatym, głupim i nieokrzesanym. Choć przyznać należy, że czasem zdarza się, iż ci którzy uważani są za głupich wcale takimi nie są, a ci, z których się naśmiewano, nie są wcale gorsi od innych. "Przed górami, przed lasami… czyli bajki dla dorosłych" to książka, która niejednego dorosłego czasem rozbawi do łez, czasem zmusi do smutnej refleksji, jeśli dostrzeże on jakieś podobieństwo własnego życia do życia bohaterów bajek Rowickiego.

Niewątpliwe największym atutem książki i świadectwem na pomysłowość autora jest stworzenie tej tajemniczości i nierealności tak charakterystycznych dla bajek właśnie. Jednak tutaj ta bajkowa rzeczywistość wpleciona została w świat znany nam ze współczesnej i dawnej polskiej wsi. Mamy tu niewyobrażalnie grubą Calineczkę, która wymodliła dwanaścioro dzieci, po czym schudła i stała się piękną dziewczyną. Mamy Kusego, który przybywa do Zarzetki, by tam zmusić chłopów do podpisania paktów z diabłem. Mamy Kazika, który rozjechał ojca Ursusem C-330 i którego spaliła brzydka żona. W bajkach Rowickiego mamy jeszcze całe zastępy postaci, dziwnych, śmiesznych i często godnych pożałowania. Jednak co ważne, każda bajka zostaje jakoś spuentowana, a więc nic tu nie zostało napisane ot tak sobie, wszystkie postacie i zdarzenia wpisane zostały w jakąś nadrzędną sensowną całość, z której zawsze wypływa jakieś pouczenie, jakaś prawda, której czasem sobie nie uświadamiamy, a która jest dla wielu, nie tylko dla tych wiejskich chłopów, bardzo ważna. Trzeba podkreślić bowiem, że tak naprawdę osadzenie wydarzeń na wsi, uwypuklenie wad chłopów to tylko pretekst do ukazania kondycji człowieka współczesnego, przekupnego, niezadowolonego z życia, zdradzającego, niszczącego swoją rodzinę, ale też pragnącego szczęścia i miłości.

Ważne jest także, że powstała książka, która nie tylko wzbudza radość, ale też uczy nas śmieć się z samych siebie. A że śmiech bardzo korzystnie na nas wpływa, warto chyba sięgnąć po bajki Rowickiego. Warto przenieść się w magiczny świat znany nam z dzieciństwa by usłyszeć i zobaczyć w nim siebie lub najbliższego sąsiada. I skoro mamy do czynienia z bajkami dla dorosłych nie ma w nich tematów tabu, jest czasem wulgarne słownictwo, a wszystko to chyba po to by dorosły czytelnik zawsze mógł znaleźć tu coś dla siebie, coś co lubi najbardziej, z czym najpełniej się identyfikuje. W taki oto sposób "Przed górami, przed lasami… czyli bajki dla dorosły" stają się książką dla każdego, niezależnie od upodobań i pozycji społecznej, bo tym co jest właściwe dla każdego to śmiech, który, zagwarantować można, ta książka wzbudzi w każdym.

Na niepowtarzalność opowieści i wprowadzenie czytelnika w swojski nastrój wpływa przede wszystkim język opowiadań - bajek. Mamy tu bowiem do czynienia z jasnym, łatwym językiem przypominającym język potoczny, ale też momentami znany nam z bajowych opowieści język wzniosły utrzymujący nas w konwencji bajki właśnie. Duże znaczenie ma tu także solidne wydanie książki, z maleńkimi czarno-białymi zdjęciami przedstawiającymi kwiaty oparte o wiejską chatę, drewniane płoty, wiejskie obejścia i zwierzęta. Biorąc pod uwagę wszystkie te elementy możemy być pewni, iż Rowicki serwuje nam humor na najwyższym poziomie.

Zatem biorąc do ręki "Przed górami, przed lasami.." możemy być pewnie, iż obcowanie z tą książką wywoła przede wszystkim śmiech, a więc chyba już z tego powodu warto ją przeczytać. Bajki te niewątpliwe zdystansują nas do tej czasem okrutnej rzeczywistości polskiej współczesności. Jednak chyba przede wszystkim pozwolą one na powrót do świata dziecięcych bajek, które tu choć przeznaczone są dla dorosłych to zawsze mają w sobie coś ze znanych nam z dzieciństwa baśni. Tu też wracamy do korzeni, do polskiego folkloru ze wszystkimi wróżbami, przesądami prostą wiarą i prostym rozumem. I co ważne zawsze z tej prostoty wynika jakaś prawda dająca do myślenia i przestrzegająca przed ludzką głupotą i zacofaniem.

Magdalena Gorzelak
Klub Literacki "LITERA"